مطالعات امنیت بین الملل ومسائل استراتژیک

به نام خدا

متن کامل پيمان منع گسترش سلاح هاي هسته اي(N.P.T)

 تدوین، به کوشش: رضا رضایی (مصدق)

متن کامل پيمان منع گسترش سلاح هاي هسته اي که ايران نيز آن را امضا کرده است به شرح زير است:

دولت هايي که وارد اين پيمان شده اند، در متن پيمان به عنوان «هم پيمانان» ناميده خواهند شد.

با در نظر گرفتن انهدام و ويراني که در صورت بروز جنگ هسته اي دامنگير نوع بشرخواهد شد و به تبع آن، لزوم به کارگيري حداکثر تلاش براي جلوگيري از خطر وقوع چنين جنگ هايي و براي اتخاذ تمهيدات لازم براي تامين امنيت مردم، با اعتقاد به اين که گسترش تسليحات هسته اي، خطر جنگ هسته اي را به طور جدي افزايش خواهد داد، در مطابقت با مفاد قطعنامه هاي مجمع عمومي سازمان ملل متحد که خواستار حصول توافقي براي جلوگيري از اشاعه ي بيشتر سلاح هاي هسته اي شده است، در ابراز تعهد خود براي همکاري با آژانس بين المللي انرژي اتمي جهت اعمال تدابير حفاظتي اين آژانس در خصوص فعاليت هاي هسته اي صلح آميز، در اعلام حمايت خود از انجام تحقيقات، توسعه بخشيدن و تلاشهاي ديگر در جهت اجراي مؤثر اصل تدابير حفاظتي با استفاده از تجهيزات و ساير راهکارها در خصوص انتقال مواد اصلي و مواد مخصوص شکافت پذير در چارچوب تدابير حفاظتي مقرر شده توسط آژانس بين المللي انرژي اتمي، در تاييد اين اصل که منافع استفاده صلح آميز از تکنولوژي هسته اي، از جمله فرآورده هاي جانبي که ممکن است توسط دولت هاي داراي تسليحات هسته اي از طريق توسعه ي ابزارهاي انفجار هسته اي به دست آيد، بايد به منظور بهره برداري در مقاصد صلح آميز در اختيار تمام  هم‌پيمانان  اعم از دولتهاي داراي تسليحات هسته اي يا فاقد تسليحات هسته اي قرار گيرد، با ايمان به اين که در عملي کردن اين اصل، تمام  هم‌پيمانان حق دارند به منظور حصول پيشرفت در استفاده صلح آميز از انرژي اتمي، در تبادل اطلاعات به حداکثر نحو ممکن مشارکت داشته باشند و به تنهايي يا با همکاري ساير دولت ها در اين زمينه تلاش کنند، در ابراز نيات خود جهت توقف مسابقه ي تسليحات هسته اي در نزديکترين زمان ممکن و براي اتخاذ تمهيدات موثر جهت خلع سلاح هسته اي، در تشويق کليه کشورها به همکاري جهت دستيابي به اين هدف، در تاکيد مجدد بر عزم دولتهاي امضاکننده ي پيمان 1963 در مقدمه ي آن پيمان، مبني بر ممنوع ساختن آزمايش تسليحات هسته اي در جو، در خارج از جو زمين و زير آب ها و براي ادامه ي توقف هرگونه انفجارهاي آزمايشي تسليحات هسته اي در تمام زمان ها و ادامه مذاکرات لازم براي رسيدن به اين هدف، به منظور ادامه فروکاستن از تنش هاي بين المللي و تقويت اعتماد متقابل بين دولت ها جهت تسهيل در توقف ساخت تسليحات هسته اي، نابودي کليه ذخيره هاي موجود، حذف تسليحات هسته اي و ابزارهاي استفاده از آن از زرادخانه هاي ملي و به منظور مدون ساختن اين مقاصد در قالب يک پيمان جهت خلع سلاح کامل و عام تحت نظارت مؤثر و دقيق بين المللي، با يادآوري اينکه، براساس منشور ملل متحد، دولت ها بايد در روابط بين المللي خود از تهديد يا استفاده از زور، يا اعمال هر روش ديگري که با اهداف ملل متحد در تعارض باشد، عليه تماميت ارضي يا استقلال سياسي ديگر دولت ها احتراز ورزند، و اينکه تثبيت و تداوم صلح و امنيت بين المللي، با به حداقل رسيدن سوق منابع انساني و اقتصادي جهان به سوي مسلح شدن ميسر مي شود، توافق مي کنند که:

ماده 1

هر دولت داراي تسليحات هسته اي، در اين پيمان متعهد مي شود از انتقال هرگونه سلاح هاي هسته اي يا ديگر ابزارهاي انفجار هسته اي يا دادن کنترل مستقيم يا غير مستقيم سلاح ها يا ابزارهاي انفجار هسته اي به ديگران خودداري کند و به هيچ نحوي از انحاء، هيچ يک از کشورهاي فاقد سلاح هاي هسته اي را ياري، تشويق و ترغيب به ساخت يا دستيابي به سلاح هاي هسته اي يا ديگر ابزارهاي انفجار هسته اي يا کنترل چنين سلاح ها يا ابزارهاي انفجاري نکند.

ماده 2

هر دولت فاقد تسليحات هسته اي در اين پيمان متعهد مي شود هيچگونه سلاح هسته اي يا ابزارهاي انفجار هسته اي و اعمال کنترل مستقيم يا غير مستقيم بر چنين سلاح ها يا ابزارهايي را از هر منبع انتقال دهنده يا به هر نحو ديگري، دريافت نکند؛ به ساخت يا تلاش براي دستيابي به سلاح ها يا ابزارهاي انفجار هسته اي مبادرت نورزد و در پي کمک براي ساخت سلاح هاي هسته اي يا ابزارهاي انفجار هسته اي نباشد يا چنين کمک هايي را دريافت نکند.

ماده 3

1-     هر دولت فاقد سلاح هاي هسته اي در اين پيمان متعهد مي شود تدابير حفاظتي را که پس از مذاکرات انجام گرفته با آژانس بين المللي انرژي اتمي توافق خواهد شد بپذيرد. اين تدابير در چارچوب ضوابط آژانس بين المللي انرژي اتمي و نظام تدابير حفاظتي اين آژانس خواهد بود و صرفاً به منظور تاييد پايبندي آن کشور به تعهدات خود در قبال اين پيمان با هدف جلوگيري از تبديل مصارف صلح آميز انرژي هسته اي به استفاده در سلاح هاي هسته اي يا ابزارهاي انفجاري هسته اي صورت مي گيرد. روند تدابير حفاظتي مذکور در اين ماده بايد در خصوص تمام مواد اصلي يا مواد مخصوص شکافت پذير، اعم از توليد، فرآوري يا استفاده از آن در هرگونه تأسيسات هسته اي يا خارج از چنين تأسيساتي اجرا شود. تدابير حفاظتي مقرر در اين ماده، مي بايد روي تمام مواد اصلي يا مواد مخصوص شکافت پذير که در فعاليت هاي صلح آميز هسته اي در قلمرو چنين دولتي، در حوزه قضايي آن، يا تحت کاربري آن در هر نقطه ديگر انجام مي پذيرد اعمال شود.

2-    هر دولت وارد شده در اين پيمان متعهد مي شود (الف) ماده ي اصلي يا ماده ي مخصوص شکافت پذير، يا (ب) تجهيزات يا موادي که مشخصاً براي فرآوري، استفاده يا توليد مواد مخصوص شکافت پذير طراحي يا آماده شده است، را در اختيار هيچ دولت فاقد سلاح هاي هسته اي (حتي) به منظور استفاده در مقاصد صلح آميز قرار ندهد، مگر اين که ماده ي اصلي يا ماده ي مخصوص شکافت پذير به طور قطع مشمول تدابير حفاظتي مقرر شده در اين ماده قرار گيرد.

3-     تدابير حفاظتي مقرر در اين ماده بايد به گونه اي به مرحله ي اجرا گذاشته شود که با ماده ي 4 اين پيمان در تطابق کامل باشد و از ايجاد مانع بر سر راه توسعه ي تکنولوژيکي يا اقتصادي  هم‌پيمانان در استفاده ي صلح آميز از انرژي هسته اي احتراز ورزد. اين امر، شامل تبادل بين المللي مواد هسته اي و تجهيزات براي فرآوري، استفاده يا توليد مواد هسته اي براي مقاصد صلح آميز، در مطابقت با شرايط اين ماده و اصل تدابير حفاظتي که در مقدمه ي اين پيمان مشخص شده، خواهد بود.

4-    دولت هاي فاقد سلاح هاي هسته اي در اين پيمان بايد به منظور انجام تعهدات خود در قبال اين ماده به طور انفرادي يا همراه با ساير دولت ها در چارچوب ضوابط آژانس بين المللي انرژي اتمي با آژانس بين المللي انرژي اتمي موافقتنامه هايي منعقد کنند. مذاکره به منظور حصول چنين موافقتنامه هايي بايد ظرف مدت 180 روز از وارد اجرايي شدن اين پيمان، آغاز شود. در خصوص دولت هايي که اسناد پيوستن و يا تصويب الحاق خود به پيمان را بعد از دوره ي 180 روزه تسليم کنند، مذاکره براي حصول چنين توافقي نمي تواند ديرتر از تاريخ تسليم اسناد آغاز شود و اجراي مفاد اين توافقات نمي تواند ديرتر از 18 ماه از تاريخ آغاز مذاکرات باشد.

ماده 4

1-    هيچ نکته اي در اين پيمان نبايد به گونه اي تفسير شود که حق مسلم  هم‌پيمانان در انجام تحقيقات، توليد و استفاده از انرژي هسته اي براي مقاصد صلح آميز را تحت تأثير قرار دهد. اين امر بايد بدون اعمال تبعيض و در مطابقت با مواد 1 و 2 اين پيمان باشد.

2-    در تبادل تجهيزات، مواد و اطلاعات تکنولوژيکي براي مقاصد صلح آميز، استفاده از انرژي هسته اي در حداکثر شکل، تمام  هم‌پيمانان حق مشارکت داشته و متعهد به تسهيل در انجام آن مي شوند.  هم‌پيماناني که توان چنين اقدامي را دارند همچنين بايد به شکل انفرادي يا همراه با ديگر دولت ها يا سازمان هاي بين المللي براي توسعه ي بيشتر استفاده از اشکال صلح آميز انرژي هسته اي، خصوصاً در قلمرو دولت هاي فاقد سلاح هاي هسته اي که وارد اين پيمان شده اند، مشارکت ورزند. اين مشارکت با عطف توجه به نيازهاي مناطق در حال توسعه جهان، انجام مي پذيرد.

ماده 5

تمام  هم‌پيمانان متعهد مي شوند تمهيدات لازم را اتخاذ کنند تا در مطابقت با اين پيمان، تحت نظارت مناسب بين المللي و در چارچوب روال هاي بين المللي مقتضي، از دسترسي تمام دولت هاي فاقد تسليحات هسته اي وارده در اين پيمان به مزاياي بالقوه ي حاصله از انجام هرگونه انفجارهاي صلح آميز هسته اي، حصول اطمينان کنند. اين امر بايد بدون اعمال تبعيض انجام گيرد و هزينه ي مالي آن براي چنين دولت هايي، در پايين ترين حد ممکن خواهد بود و شامل هزينه ي تحقيقات و توسعه نمي شود. دولت هاي فاقد تسليحات هسته اي وارده در اين پيمان بايد بتوانند در چارچوب يک توافق يا توافقات خاص بين المللي و از مجراي يک نهاد مناسب بين المللي که دولت هاي فاقد تسليحات هسته اي نمايندگان کافي در آن داشته باشند، به اين مزايا دست يابند. مذاکرات در اين زمينه بايد پس از اجرايي شدن اين پيمان، در نزديک ترين زمان ممکن آغاز شود. دولت هاي فاقد تسليحات هسته اي وارده در اين پيمان که چنين تمايلي داشته باشند، همچنين مي توانند از طريق توافقات دوجانبه به اين مزايا دست يابند.

ماده 6

تمام هم‌پیمانان متعهد می شوند، مذاکرات به منظور توقف مسابقه سلاح های هسته ای و خلع سلاح هسته ای و انعقاد پیمانی جهت خلع سلاح کامل و عام با مقررات دقیق و مؤثر را با حسن نیت و در اسرع وقت آغاز کنند.

ماده 7

هیچ نکته ای در این پیمان، ناقض حق هر گروه از دولت هایی که به منظور حصول اطمینان از عدم وجود سلاح های هسته ای در قلمرو خود وارد پیمان های منطقه ای شوند، نخواهد بود.

ماده 8

1-     هر یک از همپیمانان می توانند اصلاحیه ای را به منظور اعمال در این پیمان، پیشنهاد کنند. متن هرگونه اصلاحیه ای باید به دولت های امانتدار تحویل داده شود و این متن توسط آنان بین تمام همپیمانان، توزیع خواهد شد. در صورت درخواست یک سوم همپیمانان یا بیشتر، دولت های امانتدار باید کنفرانسی را تشکیل داده و از تمام همپیمانان برای شرکت در آن و بررسی اصلاحیه، دعوت به عمل آورند.

2-    هرگونه اصلاحیه در این پیمان باید به تأیید اکثریت همپیمانان، از جمله تمام دولت های دارای تسلیحات هسته ای وارده در این پیمان و تمام همپیمانانی که در زمان توزیع متن اصلاحیه عضو هیئت رئیسه آژانس بین المللی انرژی اتمی بوده اند، برسد. زمان اجرایی شدن اصلاحیه برای هر دولتی که اسناد تصویب آن را تسلیم کرده، از هنگامی خواهد بود که اکثریت همپیمانان، از جمله تمام دولت های دارای تسلیحات هسته ای وارده در این پیمان و تمام همپیمانانی که در زمان توزیع متن اصلاحیه عضو هیئت رئیسه آژانس بین المللی انرژی اتمی بوده اند، اسناد تصویب آن را تسلیم کرده باشند. پس از آن، زمان اجرایی شدن اصلاحیه برای هر همپیمان دیگر از زمان تسلیم اسناد تصویب آن خواهد بود.

3-     پنج سال پس از اجرایی شدن این پیمان، کنفرانسی از همپیمانان باید در شهر ژنو واقع در سوئیس به منظور مرور عملکرد آن و با هدف حصول اطمینان از اینکه اهداف مذکور در مقدمه و مقررات پیمان، مورد اجرا قرار گرفته اند، برگزار شود. پس از آن، هر پنج سال یک بار اکثریت همپیمانان می توانند با تسلیم درخواست خود به دولت های امانتدار، خواستار برگزاری کنفرانس دیگری به منظور بررسی عملکرد پیمان شوند.

ماده 9

1-     این پیمان باید برای امضای تمام دولت ها، آماده باشد. هر دولتی که پیش از اجرایی شدن آن طبق پاراگراف سوم این ماده، آن را امضا نکرده باشد، می تواند در هر زمان دیگری به آن ملحق شود.

2-    نفوذ این پیمان مشروط به تصویب آن توسط دولت های امضاکننده خواهد بود. اسناد تصویب آن و اسناد الحاق به آن باید نزد دولت های بریتانیا، اتحاد جماهیر شوروی (سابق) و ایالات متحده آمریکا که بدینوسیله به عنوان دولت های امانتدار تعیین می شوند، به ودیعه گذاشته شود.

3-     این پیمان، پس از تصویب آن توسط دولت هایی که به عنوان امانتدار تعیین شده اند و تصویب آن توسط چهل دولت دیگر امضاکننده این پیمان و تسلیم اسناد تصویب آنها، وارد اجرا خواهد شد. در این پیمان، دولت های دارای تسلیحات هسته ای به دولت هایی گفته می شود که پیش از اول ژانویه 1967، مبادرت به تولید و انفجار سلاح هسته ای یا هرگونه ابراز انفجار هسته ای دیگر کرده اند.

4-    در خصوص دولت هایی که اسناد تصویب و الحاق آنها به پیمان، پس از اجرایی شدن این پیمان، تسلیم می شود، تاریخ اجرای آن از تاریخ تسلیم اسناد تصویب و الحاق خواهد بود.

5-     ولت های امانتدار باید تمام دولت های امضاء کننده و ملحق شده به پیمان را از تاریخ هر امضاء، تاریخ تسلیم اسناد تصویب یا الحاق، تاریخ اجرایی شدن این پیمان و تاریخ دریافت درخواست برای تشکیل کنفرانس یا هر مورد دیگر، بلافاصله مطلع سازند.

6-     ین پیمان باید توسط دولت های امانتدار و در تطابق با ماده 102 منشور ملل متحد، به ثبت برسد.

ماده 10

1-    هر دولتی باید حق داشته باشد در اجرای حاکمیت ملی خود در صورتی که احساس کند موارد فوق العاده ای در رابطه با موضوعات این پیمان، منافع حیاتی کشورش را به مخاطره انداخته است، از پیمان خارج شود. در این صورت باید سه ماه پیش از خروج، به تمام همپیمانان و شورای امنیت سازمان ملل متحد اطلاع دهد. در چنین اطلاعیه ای باید موارد فوق العاده ای که از نظر آن کشور منافع حیاتی اش را به مخاطره انداخته نیز ذکر شود.

2-     بیست و پنج سال پس از اجرایی شدن این پیمان، باید کنفرانسی تشکیل شود تا در خصوص اجرای نامحدود آن، یا تمدید آن برای دوره یا دوره های دیگر، تصمیم گیری شود. تصمیم اتخاذ شده در این مورد با رای اکثریت همپیمانان، نافذ خواهد بود.

ماده 11

این پیمان، متن انگلیسی، روسی، فرانسه، اسپانیولی و چینی آن که همگی از اعتبار یکسانی برخوردارند، در آرشیو دولت های امانتدار محفوظ خواهند بود. نسخه های تایید شده  این پیمان، باید توسط دولت های امانتدار به دولت های امضاکننده و ملحق شده به آن ارسال شود.