به نام پروردگار مهر
طرح تقويم اختصاصي علوم سياسي
الف) مشخصات کلي طرح:
1- عنوان طرح: تقويم اختصاصي علوم سياسي.
2- نوع طرح: کاربردي و توسعه اي.
3- گروه علمي طرح: علوم انساني.
4- شاخه تخصصي: علوم سياسي.
5- نام و نام خانوادگي طراح: رضا رضايي (مصدق).
6- نشاني 1: خمين، بلوار پاسداران، خيابان وجيه الله آقا بيگي، کوچه شهيدان حميد و مجيد بهشتي، پلاک 39. کد پستي 38819.
نشاني 2: تاکستان، صندوق پستي 1458.
ب) مشخصات طراح:
1- نام و نام خانوادگي طراح: رضا رضايي (مصدق).
2- رشته و آخرين مدرک تحصيلي: علوم سياسي / دانشجوي سال آخر کارشناسي.
3- سوابق پژوهشي:
- جوانترين شركت كننده در پانزدهمين همايش بين المللي خليج فارس (وزارت امور خارجه ج.ا.ايران)
- شركت كننده در شانزدهمين، هفدهمين و هجدهمين دوره و چاپ مقالات.
- سخنران در هجدهمين دوره همايش بين المللي خليج فارس.
- يادداشت نويس روزنامه هاي مردم سالاري، وقايع اتفاقيه، شرق و ...
- عضو هيئت رئيسه انجمن علمي علوم سياسي دانشگاه آزاد اسلامي واحد تاكستان.
- عضو هيوت موسس نخستين نمايشگاه علمي مشترك دانشجويي دانشگاه آزاد اسلامي تاكستان.
- عضو باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامي تاکستان.
ج) مشخصات موضوعي طرح:
1- عنوان به فارسي:
تقويم اختصاصي علوم سياسي
2- عنوان به انگليسي:
Specific Calendar of Political Science
3- بيان مسئله:
تاريخ آيينه عبرت بشريت است. هر آنچه که امروزه در محيط پيراموني خويش مي بينيم –به عنوان عين- و حتي هر آنچه که يک مفهوم انتزاعي و غير عيني که در انديشه و تفکر نوع بشر تبلور يافته است، در روند تحولي و تطوري اش درون مايه اي تاريخي دارد و در هر دوره اي از اين تاريخ، پارادايمي ظهور کرده که اعتراضي بوده بر پارادايم قبلي.
بدون ترديد با عنايت به تکثر فزاينده و بي شماري که از عينيات گرفته و تا ذهنيات موجود مي باشد، هر روزي، فارغ از آنچه اکنونِ در حال گذارش با خود دارد و يا خواهد داشت، رنگ و بو و يادي است بر ورق هاي تاريخ که تحولات عميقي را بر حيات بشر نقش کرده و به ارمغان آورده است. خواه براي ما نيک باشد و خواه نيک نباشد، تحولاتي بوده که آيينه اي است براي پند و عبرت و کمال.
ارج گذاري به علم منحصر به زندگي روزمره و وسائل ارتباط جمعي نيست، بلکه آشکارا در کانون هاي علم و تحقيق و در تمامي اجزاي جهان معرفت مشاهده مي شود.
يکي از ويژگي هاي تحولات جديد در علم شناسي فلسفي، توجه روز افزوني است که به تاريخ علم مي شود. تکوين علم در لا به لاي تاريخ، به نحوي شبيه ساختن يک مسجد جامع است که در نتيجه تلاش مشترک افرادي چند، با به کارگيري مهارت هاي تخصصي شان بوجود مي آيد. همان گونه که جِي. آر. روتز (J.R. Ravetz) گفته است: «معرفت علمي با تلاش هاي پيچيده اجتماعي حاصل مي شود، و از کار صنعتگران متعددي در تاثير متقابل بسيار ويژه خود با جهان طبيعت، به دست مي آيد». توصيف علم در مشرب آفاقي گرايي شامل شرحي از مهارت ها و فنون مربوط به آن مي شود.
تامس کوهن حرفه علمي خود را به عنوان فيزيکدان آغاز کرد و سپس توجهش به تاريخ علم معطوف شد. وي ضمن اين کار متوجه شد که پيش پندار (preconception) هايش درباره ماهيت علم از هم پاشيده و متشتت گرديده است و دريافت که تبيين هاي سنتي از علم، خواه استقراءگرا و خواه ابطالگرا، با شواهد تاريخي تطبيق نمي کند. پس از آن کوهن کوشيد تا درباره علم نظريه اي طرح کند که با واقعيات تاريخي، آنگونه که او مي بيند، توافق داشته باشد.
شناخت مجموعه نظريه هاي علمي مرحله اي از تاريخ علم، بدون درک تاريخ آن علم ميسر نيست. بدون ترديد ارائه نظريه اي جديد بدون درک تاريخ آن علم، ميسر نخواهد شد.
بنا بر آنچه گفته شد بر آن شديم تا در طرحي نو، بديع و در عين حال اجمالي ورق هاي خاص تاريخ را در تمامي حوزه هاي تخصصي علوم با ويژگي ها و اهدافي که در پي خواهد آمد تهيه و تدوين نماييم تا نه تنها عاملي براي فهم و شناخت تاريخ علمي آن علم باشد –به عنوان فلسفه علمي اش- بلکه گامي هر چند اندک در جهت فراگيري و عبرت اندوزي از ورق هاي تاريخ در آن حوزه تخصصي و درآن زمينه علمي باشد.
آنچه قابل تاکيد است اين است که آنچنانکه سال 1387 هجري شمسي از سوي مقام معظم رهبري سال نوآوري و شکوفايي نامگذاري شده، لازم است تا در راستاي اين راهبرد بيش از پيش به اين موضوع توجه کنيم.
اما تقويم اختصاصي علوم سياسي چيست؟
در اين رابطه بايد به 2 نکته اشاره کرد که براي نيل به اهدافمان بايد 2 گام برداريم. گام اول مقدم بر گام دوم:
· تقويم اختصاصي علوم سياسي، تقويم يا سر رسيدي است که به صورت علمي –تخصصي براي رشته علوم سياسي در نظر گرفته شده و آن سر رسيد حاوي اطلاعاتي تخصصي در رابطه با مسائل تحولات علم سياست مي باشد.
· تقويم اختصاصي علوم سياسي يک مرکز مطالعاتي تخصصي در درون همان مرکز مطالعاتي مرجع براي تمامي رشته هاي علمي است که به صورت تخصصي تاريخ علمي علوم سياسي را در دو حوزه نظري و کاربردي تدوين و ارائه مي نمايد. ضمن آنکه از طريق وسائل گوناگون ارتباط جمعي، بويژه موبايل و اينترنت با دانشجويان و دانش پژوهان اين رشته ارتباط مستمر داشته و آنها را در جهت شکوفايي و نوآوري هاي علمي، از حيث منابع علمي و مسائل پژوهشي هدايت مي نمايد. ضمن آنکه خود به عنوان مرکز راهبردي دستگاه ديپلماسي و تصميم گيري هاي سياسي ايران به عنوان يک مرکز راهبردي –علمي مورد استفاده قرار مي گيرد.
· شايان ذکر است که در مرحله بعد از مطالعات تاريخي علوم سياسي اين مرکز خود به خود به لحاظ عملکردي وارد مباحث آينده پژوهي در رابطه با مسائل سياسي مي شود. دقيقاً در اين مرحله است که اين مرکز مطالعاتي جايگاه خود را در مي يابد تا بتواند در نظرگاه آينده پژوهي هم توليد علم کند و هم در جهت رفاه ملي و بويژه امنيت ملي و مطالعه چالش ها و فرصت هاي پيش رو گام بردارد. و اين ميسر نيست مگر با همکاري ساير متخصصين در ساير علوم.
4- اهداف طرح:
- آشنايي مختصر و اجمالي با مهمترين تئوري هاي علم سياسي و بررسي تحولات ناشي از آن.
- درک و يادگيري مهمترين وقايع و تحولات، جنگ ها، صلح نامه ها، کنفرانس ها و هر يک از عرصه هاي علمي در ايران و جهان در رابطه با مسائل انديشه سياسي.
- شناخت مختصر مشاهير و انديشمندان تاريخ علم سياست و نيز مهمترين و اثرگذارترين تئوري هاي آنان.
- شناساندن مراکز تخصصي –تحقيقاتي علوم سياسي در ايران و جهان.
- معرفي برترين دانشگاه ها و دانشکده هاي علوم سياسي در ايران و جهان.
- تهيه و تدوين دايرة المعارف و آرشيوي از تاريخ تحولات علوم سياسي.
- شناخت اجمالي اليت ها و نخبگاني که بر دگرگوني و تحولات علوم و انديشه هاي سياسي اثرگذار بوده اند.
- آشنايي با فلسفه علم و متناسب با آن، فلسفه علوم سياسي؛ بنا به ضرورت نوآوري و شکوفايي.
- تاسيس و راه اندازي يک بانک اطلاعاتي علمي -تخصصي منسجم، طبقه بندي شده و جامع براي رشته علوم سياسي و گرايش هاي آن در ايران، باشد تا پل و سکويي تلقي گردد براي پيشرفت ها و جهش هاي روزافزون علمي در اين رشته.
5- اهميت و ضرورت انجام طرح:
- بررسي رويدادها و جريان هاي هر يک از عرصه هاي گوناگون علمي به عنوان يک گرايش تخصصي، نه تنها يک ضرورت مهم علمي است، بلکه يک ضرورت مهم فرهنگي و اجتماعي است. بويژه در حوزه علوم سياسي و روابط بين الملل بايد گفت تاريخ ملت ها، سند اعتبار و گنجينه هويت آنها است. همه رويدادها، فراز و نشيب ها، پيروزي ها و شکست ها، سرفرازي ها و شرمساري ها در لا به لاي سطور تاريخ حضور دارند. بدين سان، تاريخ يک جريان مستمر است و همچون رودخانه خروشاني است که از قرون و اعصار گذشته به حرکت درآمده و توالي خود را به زمان حاضر و «اکنون» پيوند مي دهد و همچنان پيش مي رود.
- ضرورت توجه به توسعه علم محور با توجه به اينکه سال 87، سال نوآوري و شکوفايي نام گرفته است. اکنون بيش از پيش توجه به علم محوي احساس مي شود. بر همين اساس لازم ديديم بر اساس رويکردي از فلسفه علم، در اين راه گام برداريم و در جهت آشنا سازي دانش پژوهان به مسائل علمي تلاش کرده باشيم.
- هدف از تدوين اين طرح، گامي ساده و روشنِ نظرگاه هاي نوين درباره ماهيت علوم است. نوآوري و شکوفايي پيش شرطي دارد و آن تسلط بر تاريخ هر يک از علوم است. اين است فلسفه علم.
اميدواريم نقطه عزيمت سهل الوصول و مفيدي در اختيار نهد که در غير اين صورت وجود نمي داشت.
- ساير اهميت هاي انجام طرح در بند ج قسمت 4 به روشني قابل لمس و درک است. تمامي اهداف ذکر شده، ضرورياتي را با خود به همراه دارند که بايد در مباحثي همچون فلسفه علم و توسعه علم محور آنها را جستجو کرد.
6- ويژگي هاي طرح:
با توجه به اهداف مذکور و شکل زير، ويژگي هاي اين تقويم به شرح ذيل است:
|
3
|
- با توجه به نمونه، در بالا و پايين هر روز –شماره هاي 1 و 2- مهمترين تئوري ها و گزيده گو هاي بزرگترين نظريه پردازان علم سياست و انديشه سياسي به صورت اجمالي و حداکثر در 40- 30 کلمه آورده مي شود.
- در قسمتي که خط شماره 3 در نظر گرفته شده، به منظور ارائه تاريخي مهمترين تحولات ناشي از تئوري هاي سياسي و در زمينه علم سياست، طراحي شده است.
- در روز پايان هر هفته –روز جمعه براي تقويم هاي فارسي و عربي و روز يکشنبه براي تقويم هاي انگليسي- بخش نقطه چين براي معرفي اجمالي برترين انديشمندان علوم سياسي و تئوري ها، آثار و اثرگذاري هاي آنان و به ترتيب دوره هاي زماني آنها در نظر گرفته شده است.
- پايان هر ماه يک برگه در نظر گرفته شده است که شامل 2 صفحه مي باشد و به شرح ذيل است:
· صفحه اول آن جهت معرفي برگزيدگان حوزه علوم سياسي در غرب که پايه گذار مکتبي بوده اند، در نظر گرفته شده است.
· صفحه دوم آن شامل تصاويري است از عمده ترين و مهمترين وقايع انديشه سياسي به همراه توضيحات آنها و به ترتيب زماني آن و يا پايه گذاران مکاتب گوناگون در ايران و جهان و يا تاثر گذاران بر روند انديشه هاي سياسي ايران.
- حداکثر 20 صفحه در بخش انتهايي براي معرفي برترين مراکز تخصصي –تحقيقاتي علوم سياسي در ايران و جهان طراحي شده است.
- حداکثر 10 صفحه در بخش انتهايي براي معرفي برترين دانشگاه ها و دانشکده هاي تخصصي علوم سياسي در ايران و جهان طراحي شده است.
- پس از اين دو بخش انتهايي، مهمترين سازمان هاي بين المللي، بويژه سازمان هايي که در رابطه با مسائل سياسي روابط بين دول فعاليت دارند به همراه نام کامل آنها، مقر، شماره تلفن، وب سايت و دفتر آنها در تهران در نظر گرفته شده است.
- ضمناً در همين ميان تصاويري متناسب مسائل انديشه و علوم سياسي از مهمترين تحولات تاثيرگذار بر ظهور پارادايمي جديد در اين حوزه در نظر گرفته شده است.
- در نهايت نيز نقشه سياسي جهان و خليج هميشه فارس به عنوان مکمل در نظر گرفته شده است.
7- محدوديت هاي طرح:
بنا بر گستردگي بيش از حدي که بر طرح جاري مي باشد، بر آن شديم تا در اولين قدم طرح تقويم اختصاصي علوم سياسي و روابط بين الملل را تهيه و تدوين نماييم و سپس قدم در راه ساير عرصه هاي گوناگون علمي نهيم. از سوي ديگر راه اندازي مرکز بانک اطلاعاتي جامع علوم سياسي به عنوان زير مجموعه اي از بانک اطلاعات علوم ايران نيازمند تحقيقاتي جامع تر در اين حوزه است که مي بايست در انتظار نشست تا بازخورد تقويم را بررسي نماييم.
اميدواريم نقطه عزيمت سهل الوصول و مفيدي در اختيار نهد که در غير اين صورت وجود نمي داشت.
